Quy Định Pháp Luật Về Hệ Thống Chống Sét Cho Công Trình

Quy định chống sét công trình liên quan trực tiếp đến thiết kế, lắp đặt, tiêu chuẩn áp dụng, kiểm tra, bảo trì, điện trở tiếp địa và hồ sơ nghiệm thu. Trong bài viết này, PCCC Hoàng Phát sẽ giúp bạn tổng hợp những yêu cầu quan trọng cần lưu ý để hệ thống chống sét được triển khai đúng kỹ thuật và phù hợp với quy định hiện hành.

1. Quy định về thiết kế và lắp đặt hệ thống chống sét công trình

Theo TCVN 9385:2012, hệ thống chống sét công trình cần được thiết kế phù hợp với đặc điểm, kết cấu và mức độ rủi ro của từng công trình. Một hệ thống hoàn chỉnh thường gồm bộ phận thu sét, dây dẫn sét, các mối nối và hệ thống nối đất, được liên kết đồng bộ để tạo đường dẫn an toàn cho dòng điện sét xuống đất.

Khi lắp đặt, các bộ phận thu sét như kim, dây hoặc lưới thu sét phải được bố trí phù hợp với phạm vi cần bảo vệ. Dây dẫn sét cần có đường đi thích hợp, hạn chế các đoạn uốn cong không cần thiết và được liên kết chắc chắn với hệ thống nối đất. Vật liệu, kích thước và cách bố trí các bộ phận phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của tiêu chuẩn và phù hợp với điều kiện thực tế của công trình.

Ngoài ra, quá trình thiết kế cần xem xét các kết cấu kim loại, hệ thống điện, đường ống và những bộ phận có khả năng ảnh hưởng đến đường dẫn dòng sét. Việc lắp đặt đúng ngay từ đầu giúp hệ thống hoạt động đồng bộ, hạn chế nguy cơ cháy nổ, hư hỏng thiết bị và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm tra, bảo trì sau này.

2. Tiêu chuẩn chống sét công trình được áp dụng hiện nay

Hiện nay, tiêu chuẩn TCVN 9385:2012 kiểm tra và bảo trì hệ thống là tiêu chuẩn quan trọng được sử dụng để hướng dẫn thiết kế, lắp đặt, kiểm tra và bảo trì hệ thống chống sét cho công trình xây dựng. Theo Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam (VSQI), TCVN 9385:2012 hiện vẫn ở trạng thái còn hiệu lực và thay thế cho TCXDVN 46:2007.

Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn TCVN 9888 cũng được sử dụng để tham khảo và áp dụng trong thiết kế bảo vệ chống sét, gồm TCVN 9888-1:2013 về nguyên tắc chung, TCVN 9888-2:2013 về quản lý rủi ro, TCVN 9888-3:2013 về bảo vệ công trình và an toàn tính mạng, và TCVN 9888-4:2013 về bảo vệ hệ thống điện, điện tử bên trong công trình. Các tiêu chuẩn này đều nằm trong nhóm tiêu chuẩn về bảo vệ chống sét được VSQI công bố.

3. Quy định kiểm tra và bảo trì hệ thống chống sét

Theo TCVN 9385:2012, hệ thống chống sét cần được kiểm tra bởi người có chuyên môn phù hợp trong quá trình lắp đặt, sau khi hoàn thành và sau mỗi lần thay đổi hoặc mở rộng hệ thống. Việc kiểm tra định kỳ nên thực hiện không quá 12 tháng/lần; với công trình ở khu vực có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, nên rút ngắn thời gian kiểm tra.

Nội dung kiểm tra cần xem xét tình trạng của dây dẫn, các liên kết, mối nối và điện cực đất, đồng thời ghi chép lại kết quả. Sau khi hoàn thành lắp đặt hoặc có sửa chữa, thay đổi hệ thống, cần thực hiện các phép đo cần thiết và lưu kết quả trong hồ sơ theo dõi hệ thống chống sét.

Về bảo trì, cần đặc biệt chú ý đến hệ thống nối đất, dấu hiệu ăn mòn và những thay đổi của công trình có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ chống sét. Nếu phát hiện bộ phận hư hỏng, xuống cấp hoặc có thay đổi ảnh hưởng đến hệ thống, cần sửa chữa, bổ sung phù hợp và kiểm tra lại để duy trì khả năng hoạt động của hệ thống.

4. Quy định về điện trở tiếp địa chống sét

Điện trở tiếp địa của hệ thống chống sét nên có điện trở nối đất tổng hợp không vượt quá 10 Ω. Điện trở của hệ thống cần được đo và ghi chép trước và sau khi hoàn thành các liên kết để làm cơ sở theo dõi trong những lần kiểm tra tiếp theo.

Trường hợp điện trở toàn bộ hệ thống vượt quá 10 Ω, cần có biện pháp cải thiện như bổ sung hoặc kéo dài điện cực, hoặc liên kết các cực nối đất phù hợp để giảm điện trở. Tuy nhiên, giá trị điện trở thực tế còn phải xem xét theo loại công trình, yêu cầu thiết kế và các tiêu chuẩn dụng riêng; không nên mặc định mọi công trình đều chỉ căn cứ vào một con số duy nhất.

5. Quy định về hồ sơ nghiệm thu hệ thống chống sét công trình

Hồ sơ nghiệm thu cần thể hiện được việc hệ thống chống sét đã được thi công và kiểm tra phù hợp với thiết kế, yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho công trình. Việc kiểm tra bao gồm xem xét tình trạng dây dẫn, các liên kết, mối nối và điện cực đất; kết quả đo điện trở nối đất cũng cần được ghi chép và lưu trữ để phục vụ công tác kiểm tra, bảo trì sau này.

Tùy quy mô và yêu cầu quản lý của công trình, hồ sơ có thể gồm bản vẽ thiết kế hệ thống chống sét, hồ sơ hoàn công, biên bản nghiệm thu, kết quả đo điện trở tiếp địa và hồ sơ kiểm tra liên quan. Việc lưu giữ đầy đủ các tài liệu này giúp chủ công trình có cơ sở chứng minh tình trạng hệ thống, đồng thời thuận tiện khi kiểm tra, sửa chữa hoặc bảo trì về sau. 

Tuân thủ đúng các yêu cầu về thiết kế, lắp đặt, kiểm tra, bảo trì và nghiệm thu giúp hệ thống chống sét hoạt động hiệu quả, hạn chế rủi ro cho công trình. PCCC Hoàng Phát sẵn sàng tư vấn giải pháp phù hợp với từng công trình.