Những tác hại sét đánh công trình và cách phòng tránh

Sét đánh có thể gây cháy nổ, hư hỏng kết cấu, phá hỏng hệ thống điện, điện tử và đe dọa an toàn con người. Trong bài viết này, PCCC Hoàng Phát sẽ phân tích tác hại sét đánh công trình, các dấu hiệu hệ thống chống sét gặp lỗi và những giải pháp giúp giảm thiểu thiệt hại khi xảy ra giông sét. 

1. Những tác hại khi bị sét đánh công trình

Sét đánh vào công trình có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho tài sản, hệ thống kỹ thuật và con người. Tùy vị trí và cường độ sét, công trình có thể bị cháy, làm gián đoạn hoạt động hoặc thậm chí gây nguy hiểm đến tính mạng. 

1.1. Gây cháy nổ

Sét đánh có thể tạo ra nhiệt lượng và hồ quang điện lớn, làm cháy mái, vật liệu xây dựng, dây dẫn điện hoặc các khu vực chứa vật liệu dễ bắt lửa. Nếu công trình có kho hàng, nhiên liệu, hóa chất hoặc hệ thống điện bị ảnh hưởng, sự cố còn có thể phát triển thành cháy nổ, gây thiệt hại lớn về tài sản và đe dọa an toàn của những người bên trong.

1.2. Làm hư hỏng, nứt vỡ kết cấu công trình

Tia sét đánh trực tiếp vào công trình có thể gây nứt, bong tróc, phá vỡ hoặc hư hỏng cục bộ tại mái, tường, bê tông và các kết cấu liên quan. Đối với công trình có kết cấu kim loại, dòng điện do sét truyền qua còn có thể gây biến dạng hoặc làm hư hỏng các bộ phận chịu tác động, từ đó phát sinh chi phí sửa chữa và ảnh hưởng đến độ an toàn của công trình.

1.3. Phá hệ thống điện trong công trình

Sét có thể làm cháy, chập hoặc hỏng tủ điện, dây dẫn, thiết bị đóng cắt và các bộ phận của hệ thống điện. Xung điện do sét lan truyền cũng có thể khiến thiết bị mất nguồn hoặc ngừng hoạt động đột ngột, thậm chí tạo ra sự cố chập điện và làm tăng nguy cơ cháy trong công trình.

1.4. Gây gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp

Khi hệ thống điện, máy móc, thiết bị điều khiển hoặc mạng thông tin bị hư hỏng do sét, doanh nghiệp có thể phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh hoặc vận hành để khắc phục sự cố. Điều này không chỉ làm phát sinh chi phí sửa chữa, thay thế thiết bị mà còn gây tổn thất doanh thu, chậm tiến độ sản xuất và ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp.

1.5. Đe dọa an toàn tính mạng

Sét đánh có thể gây thương tích nghiêm trọng hoặc tử vong nếu con người bị sét đánh trực tiếp hoặc tiếp xúc với dòng điện truyền qua các thiết bị, đường dây và kết cấu kim loại. Ngoài ra, dòng sét truyền xuống đất còn có thể tạo ra điện áp bước, khiến những người đứng gần khu vực tiếp địa cũng có nguy cơ bị điện giật, đặc biệt khi công trình không có hệ thống chống sét và tiếp địa được thiết kế đúng kỹ thuật.

2. Dấu hệ thống chống sét tại công trình đang gặp lỗi

Một hệ thống chống sét bị xuống cấp hoặc hoạt động không đúng kỹ thuật có thể làm giảm khả năng bảo vệ công trình khi xảy ra giông sét. Một số dấu hiệu cần kiểm tra gồm:

• Điện trở tiếp địa tăng cao: Kết quả đo điện trở tiếp địa không đạt yêu cầu có thể cho thấy hệ thống tiếp địa bị xuống cấp hoặc khả năng tản dòng sét xuống đất không còn đảm bảo.
• Dây dẫn sét bị hư hỏng: Dây dẫn xuất hiện tình trạng đứt, ăn mòn, lỏng mối nối hoặc bong tróc lớp bảo vệ.
• Kim thu sét bị cong, gãy hoặc ăn mòn: Bộ phận thu sét bị hư hỏng có thể làm giảm khả năng tiếp nhận và dẫn dòng sét xuống hệ thống tiếp địa.
• Mối nối và kẹp tiếp địa bị lỏng: Các điểm liên kết không chắc chắn có thể làm gián đoạn đường dẫn dòng điện khi có sét.
• Thiết bị chống sét lan truyền (SPD) bị báo lỗi: Đèn báo trạng thái chuyển sang cảnh báo hoặc thiết bị có dấu hiệu cháy, phồng, biến dạng cho thấy SPD có thể đã bị tác động và cần kiểm tra, thay thế.
• Thiết bị điện thường xuyên bị hỏng sau mưa giông: Máy tính, camera, modem, tủ điều khiển hoặc các thiết bị điện tử liên tục gặp sự cố sau khi có sét có thể là dấu hiệu hệ thống chống sét lan truyền chưa bảo vệ hiệu quả.
• Xuất hiện vết cháy hoặc vết điện: Các vết cháy xém, đen, nóng chảy tại dây dẫn, mối nối, tủ điện hoặc thiết bị có thể cho thấy công trình từng chịu tác động của dòng sét hoặc xung điện lớn.

3. Cách làm giảm tác hại sét đánh cho công trình

Để hạn chế thiệt hại do sét gây ra, công trình cần được bảo vệ bằng hệ thống chống sét phù hợp và kiểm tra thường xuyên. Một số giải pháp quan trọng gồm:

• Lắp đặt hệ thống chống sét trực tiếp: Sử dụng kim thu sét, dây dẫn sét và hệ thống tiếp địa được thiết kế phù hợp để tạo đường dẫn an toàn cho dòng sét xuống đất, hạn chế sét đánh trực tiếp vào các khu vực cần bảo vệ.
• Trang bị thiết bị chống sét lan truyền (SPD): Lắp SPD cho đường nguồn điện, đường tín hiệu và mạng viễn thông giúp hạn chế xung điện do sét lan truyền, bảo vệ các thiết bị điện, điện tử và hệ thống điều khiển trong công trình.
• Thiết kế hệ thống tiếp địa đúng kỹ thuật: Hệ thống tiếp địa cần có khả năng tản dòng sét xuống đất hiệu quả, đồng thời các mối nối và dây dẫn phải được thi công chắc chắn, phù hợp với đặc điểm của từng công trình.
• Kiểm tra và đo điện trở tiếp địa định kỳ: Việc đo kiểm giúp phát hiện tình trạng điện trở tiếp địa tăng cao, dây dẫn xuống cấp hoặc các mối nối bị hư hỏng để kịp thời khắc phục trước mùa mưa giông.
• Bảo trì hệ thống chống sét thường xuyên: Kiểm tra kim thu sét, dây dẫn, cọc tiếp địa, mối nối và thiết bị SPD để phát hiện dấu hiệu ăn mòn, đứt gãy hoặc hư hỏng sau thời gian sử dụng.
• Kiểm định hệ thống chống sét: Đối với công trình cần đảm bảo an toàn cao, nên thực hiện kiểm định để đánh giá tình trạng và khả năng hoạt động của hệ thống, từ đó có phương án sửa chữa hoặc nâng cấp khi cần thiết.
• Ngắt các thiết bị điện không cần thiết khi có giông sét: Khi xuất hiện mưa giông mạnh, nên hạn chế sử dụng và rút nguồn các thiết bị điện không cần thiết để giảm nguy cơ hư hỏng do xung điện lan truyền.
• Lựa chọn đơn vị thi công và kiểm tra chống sét có chuyên môn: Hệ thống cần được khảo sát, thiết kế, lắp đặt và kiểm tra đúng kỹ thuật để đảm bảo khả năng bảo vệ công trình, thiết bị và con người khi xảy ra sự cố sét.

Sét có thể gây thiệt hại lớn cho công trình, thiết bị và con người nếu không được bảo vệ đúng cách. Chủ đầu tư nên kiểm tra, bảo trì hệ thống chống sét định kỳ và xử lý kịp thời các dấu hiệu hư hỏng. PCCC Hoàng Phát sẵn sàng tư vấn giải pháp phù hợp, giúp nâng cao khả năng bảo vệ công trình trước nguy cơ do giông sét.